+48 605 442 227 aneta.glass@koena.pl

Cenimy sobie zdrowie i chcemy je zachować jak najdłużej. Z badania opinii publicznej „Attitudes toward ageing – Postawy Polaków wobec starzenia się” przeprowadzonej na zlecenie BUPA (*) wynika, że seniorzy najbardziej chcą cieszyć się sprawnością, dobrą formą i pozostać w zdrowiu. I są na to skuteczne sposoby – badania profilaktyczne. Dzięki nim wiemy, w jakiej formie znajduje się organizm, a gdy lekarz zauważy coś niepokojącego – mamy szansę na szybką reakcję i powrót do zdrowia.

Wiemy, ale nie działamy

O tym, jak wielkie znaczenie dla zachowania zdrowia mają badania kontrolne wiemy i jesteśmy coraz bardziej świadomi, jednak ta wiedza nie zawsze przekłada się na działania praktyczne. Nie doceniamy znaczenia działań profilaktycznych, przez co specjaliści szacują, że żyjemy średnio 4 lata krócej niż obywatele „starej Unii” (**). Niski odsetek osób zgłaszających się na badania przesiewowe, duża liczba palących ( co roku rodzi się niemal 100 tysięcy noworodków, których matki paliły w ciąży, w Warszawie w trakcie ciąży pali co trzecia kobieta***), złe odżywianie ( co piąty chłopiec i co siódma dziewczynka w wieku szkolnym cierpi na nadwagę i otyłość****) obrazują stosunek społeczeństwa do działań zapobiegających zachorowaniom.

Za przyczynę takiego stanu rzeczy specjaliści wskazują m.in.:

  • brak odpowiedniej edukacji w szkołach,
  • za małą liczbę akcji profilaktycznych oraz
  • system ochrony zdrowia ukierunkowany na leczenie, nie zapobieganie.

W celu zbudowania zdrowego społeczeństwa należy wykształcić zdrowe nawyki wśród Polaków. Medycyna naprawcza nie zmniejszy dysproporcji w długości życia w porównaniu z innymi krajami europejskimi, ale skuteczna profilaktyka chorób już tak.

Profilaktyka to zapobieganie

Aby nie stracić swojej życiowej energii i kondycji, sprawdzajmy regularnie stan naszego zdrowia. Pamiętajmy jednak, że:

Tak naprawdę nie ma uniwersalnej tabeli badań – w artykule skupiamy się na badaniach ogólnych, które wykonywane regularnie z pewnością przyczynią się do życia w dobrej kondycji zdrowotnej. Jednak wszystkie porady dotyczące badań profilaktycznych powinny być zindywidualizowane, a zatem dostosowane do konkretnej osoby, do genetycznych i środowiskowych uwarunkowań, do jej wieku i innych czynników związanych z pacjentem.

Badanie profilaktyczne nie wyleczy – w potocznym rozumieniu badanie profilaktyczne oznacza takie, które zapobiega zachorowaniom. A jest to błąd. Badanie profilaktyczne może wykryć chorobę we wczesnym jej stadium, dzięki czemu możliwe jest szybkie podjęcie leczenia ( – w przypadku nowotworów oznacza to często uratowanie życia pacjenta).

Nasze zdrowie zależy głównie od nas – naszych nawyków i stylu życia – tak, dla wielu to może być szok, że nadprogramowe kilogramy z którymi się zmagamy nie wynikają z tego, że ‘mamy grube kości’, a podwyższone ciśnienie nie ma nic wspólnego z faktem, że borykała się z tym nasza babcia. Nikt inny, tylko my sami odpowiadamy za stan naszego zdrowia.

Czy rzeczywiście wiemy, od czego zależy kondycja naszego ciała i psychiki?

Otóż zdrowie zależy od wielu grup czynników, które w 1973 r. określił były minister zdrowia Kanady M. Lalonde i funkcjonują od tego czasu jako tzw. pola zdrowotne.

20+ Bilans dwudziestolatka

Niektóre badania powinni wykonywać wszyscy dorośli począwszy od 20. roku życia, bez względu na to, czy coś im dolega, czy nie.

Kontrola w gabinecie medycyny rodzinnej – w tym kontrola wagi, wzroku, słuchu, pomiar obwodu w pasie, pomiar ciśnienia tętniczego, oznaczenie glikemii na noc – minimum raz w roku
Morfologia, badanie moczu, lipidogram – co najmniej raz na 2 lata
Stomatologiczna kontrola zębów i czyszczenie osadu – co pół roku
Samobadanie piersi ( między 6. a 9. dniem cyklu), samobadanie jąder – co miesiąc

30+ Trzydziestolatek Plus

To wiek, w którym zazwyczaj intensywnie pracujemy, nierzadko w dużym stresie. Oto badania jakie warto zrobić:

Kontrola ciśnienia tętniczego – raz w roku
Podstawowe badania: morfologia, OB, poziom glukozy we krwi, ogólne badanie moczu – raz w roku
ALT, AST, bilirubina ( pomagają wykryć zaburzenia wątroby i nerek) – raz w roku
Lipidogram ( cholesterol, frakcje trójglicerydy) – raz na 2 lata, osoby palące i z nadwagą – raz na rok
Badanie hormonów tarczycy ( TSH, FT4, FT3) – raz na 10 lat
EKG – raz na 2 lata
Samobadanie piersi / jąder – raz w miesiącu
Badanie ginekologiczne i cytologia – raz do roku
Rtg. Płuc – raz na dwa lata, osoba paląca – raz do roku
Kontrola stomatologiczna – raz na pół roku
Badanie słuchu – raz na 2 lata
Kolonoskopia (badanie endoskopowe jelita grubego) – raz na 5 lat
Badanie gęstości kości ( densytometria) – raz do roku
Kontrola wzroku u okulisty i badanie dna oka oraz ciśnienia śródgałkowego – raz na 2 lata

40+ Czterdziestolatek Plus

W tym okresie wciąż wiele się dzieje w naszym życiu, ale nasze ciało zaczyna się zmieniać…

Oprócz badań wymienionych dla wieku 30 plus, warto również dołączyć:

Badanie na obecność krwi utajonej w stolcu (pomaga wykryć nowotwory jelita grubego) – raz w roku
USG narządów rodnych, USG piersi, mammografia – raz na 2 lata
Kontrola prostaty ( badanie per rectum) – raz na rok

50+ Pięćdziesiąt Plus

Ten okres charakteryzuje się na ogół ustabilizowaną sytuacją życiową, ale jednocześnie wzrasta ryzyko miażdżycy, chorób serca czy nowotworów. Do listy badań dodajemy:

USG jamy brzusznej – raz w roku
Gastroskopia – raz na 2 lata

65+ Badania razy dwa

Zalecenia dla pięćdziesięciolatków zamykają listę badań profilaktycznych, po skończeniu sześćdziesięciu pięciu lat zaleca się dwukrotnie częściej odwiedzać lekarza rodzinnego, a więc raz na sześć miesięcy. W utrzymaniu dyscypliny zdrowotnej na pewno pomocne będzie prowadzenie kalendarza terminów badań z uwzględnieniem wcześniejszych wizyt po skierowanie.

Zauważyliście jak rodzice przykładają się do kontroli zdrowia swoich pociech? Od narodzin do osiągnięcia pełnoletności dzieci poddawane są obowiązkowym badaniom tzw. bilansom zdrowia. Gdyby dorośli, w analogiczny sposób dbali o swoje zdrowie, bezsprzecznie byliby w znacznie lepszej kondycji, a dobre zdrowie służyłoby im do późnych lat. Dbajmy o siebie, bo nasze zdrowie jest przede wszystkim w naszych własnych rękach..

(*) „Attitudes toward ageing”, BUPA, 2016

(**) Raport WHO, 2014

(***) dane MS i GIS, 2010 r.

(****) IMiD, „Otyłość u dzieci i młodzieży”